Truyện “Đốm lửa trên đồng” kể về một làng quê miền núi, cụ thể ở đây là vùng Thất Sơn tỉnh An Giang những năm kháng chiến chống Mỹ. Ở đó, có một đám những đứa trẻ con nông dân nghèo phải đi chăn bò, đại diện là Đực - chúng luôn đối đầu vì không chịu sự ức hiếp của mấy đứa trẻ con của địa chủ, quan chức tay sai chính quyền ngụy - đại diện là Hùng. Và rồi với sự đoàn kết, đám trẻ chăn bò đã chiến thắng và không ít lần làm Hùng - đứa con trai của tên chi khu trưởng - khốn đốn. Một ngày nọ, Đực thấy bọn lính tráng trong nhà Hùng đánh bầm dập hai tên cộng sản, sẵn có những hận thù từ lâu với Hùng, Đực đã quấn những que diêm vào chân một cây nhang, châm ngòi đốt cháy đống rơm của bà Hai Vùng - mẹ Hùng. Cùng lúc, đêm hôm đó, Đực phát hiện ba mình và ông Hai Niểng chính là cán bộ nằm vùng, âm thầm hoạt động cách mạng.

Chỉ là chuyện về những đứa trẻ ở vùng quê nghèo, không mới lạ nhưng truyện “Đốm lửa trên đồng” có tính giáo dục cao về đạo làm người, về tình yêu đối với gia đình, bè bạn, rộng hơn là tình yêu dành cho quê hương, cho cách mạng. Nhân vật Đực - một đứa trẻ chăn bò nhưng đã sớm bộc lộ khí chất khảng khái, dám đương đầu chống lại cường quyền, bảo vệ bạn bè, giàu lòng nhân ái ngay cả đối với kẻ thù của mình.