“Nghệ sĩ chân chính nào cũng như con sáo, vui vẻ tin rằng bình
minh sẽ hiện, mà cất lên những lời chân thành, thân mật để an ủi và nhắc chúng
ta giữ vững lòng tin”. Câu đó tóm tắt được cả nghệ thuật lẫn tư tưởng của
Tourgueniev.
Gogol mất năm 1852 thì cũng năm đó, Tourgueniev xuất bản tập Hồi
kí của một người đi săn để tiếp tục sứ mạng của Gogol, bênh vực những kẻ bị áp
bức (nông nô).
Phê bình tập đó, Tolstoi viết năm 1853: “Tôi mới đọc xong tập
Hồi kí của Tourgueniev; ông ấy viết rồi thì người ta ngại không muốn viết nữa”.
Lời đó làm cho chúng ta nhớ lại thái độ của Lí Bạch khi đứng trước bài
thơ của Thôi Hiệu ở Hoàng Hạc lâu.